Jak przygotować model do druku 3D — 7 najczęstszych błędów
Model, który świetnie wygląda na ekranie, nie zawsze da się wydrukować. Drukarka nie widzi ładnego renderu — widzi kolejne warstwy materiału, które muszą się na czymś oprzeć i mieć wystarczającą grubość. Poniżej błędy, na które trafiam najczęściej w plikach przysyłanych do wyceny, razem ze sposobem na każdy z nich.
Spis treści
1. Zły format pliku
Najwygodniejszy format to 3MF. Zapisuje jednostki, skalę, podział na kolory i ustawienia, więc plik otwiera się dokładnie taki, jaki go zapisałeś. Coraz częściej wychodzi też domyślnie z popularnych programów do modelowania.
STL również przyjmę bez problemu — to nadal najpowszechniejszy format wymiany. Ma jednak jedną istotną wadę: nie przechowuje informacji o jednostkach. Plik jest tylko zbiorem trójkątów, więc ta sama liczba może oznaczać milimetry albo cale.
Jeśli wysyłasz STL, dopisz w wiadomości docelowy wymiar — choćby jeden, na przykład „dłuższy bok ma mieć 120 mm”. To wystarczy, żeby ustawić skalę bez zgadywania.
2. Pomylona skala i jednostki
Klasyk, który wynika wprost z poprzedniego punktu: model zaprojektowany w calach otwiera się jako milimetrowy i nagle uchwyt do drzwi ma rozmiar paznokcia. Odwrotna sytuacja jest jeszcze bardziej kosztowna — model rozdmuchany do 25 razy nie mieści się na stole.
Podobny problem sprawiają modele pobrane z serwisów z gotowymi plikami. Bywają zapisane w skali, w której autor je drukował, a nie w skali rzeczywistego przedmiotu.
Podaj jeden wymiar kontrolny, który znasz na pewno — średnicę otworu, rozstaw śrub albo długość całości. Resztę przeskaluję proporcjonalnie.
3. Nieszczelna siatka
Model do druku musi być bryłą zamkniętą — taką, którą dałoby się napełnić wodą. W praktyce w plikach zdarzają się dziury w powierzchni, ścianki o zerowej grubości, odwrócone normalne albo elementy, które tylko stykają się wierzchołkami zamiast być połączone.
Program do cięcia modelu na warstwy próbuje takie błędy naprawić automatycznie i często mu się to udaje. Kiedy jednak nie da rady, efektem są brakujące fragmenty ścianek albo wypełnienie w miejscu, które miało zostać puste.
Nie musisz nic naprawiać samodzielnie — sprawdzam to przy wycenie i zgłaszam, jeśli plik wymaga poprawek. Drobne dziury naprawiam u siebie, a jeżeli siatka jest poważnie uszkodzona, powiem o tym przed drukiem, a nie po.
4. Za cienkie ścianki
Drukarka układa materiał ścieżkami o szerokości dyszy — standardowo 0,4 mm. Ścianka o grubości 0,3 mm nie ma jak powstać: albo zniknie, albo zostanie z niej pojedyncza, pofalowana linia. Praktyczne minimum to około 0,8 mm, czyli dwie ścieżki.
Przy elementach, które mają cokolwiek utrzymać, warto celować wyżej — 1,2 mm i więcej. Dotyczy to zwłaszcza uchwytów, zaczepów i wszystkiego, co będzie wielokrotnie zginane.
5. Brak luzu w pasowaniach
W programie CAD dwie części mogą stykać się idealnie — wymiar 10 mm wchodzi w otwór 10 mm. W realnym wydruku tak się nie stanie. Materiał lekko rozlewa się na boki, więc bez zaplanowanego luzu element albo nie wejdzie, albo wydrukuje się razem z drugim jako jedna bryła.
Przyjmuję zwykle 0,2–0,3 mm na stronę przy pasowaniu ruchomym. Przy połączeniach, które mają trzymać ciasno, luz jest mniejszy — ale nigdy zerowy.
Dobrze widać to na modelach drukowanych od razu w całości, razem z ruchomymi przegubami. Cała sztuka polega tam na tym, żeby szczelina między ogniwami była na tyle duża, by nie skleiły się w druku, i na tyle mała, by przegub nie chodził luźno.
6. Nawisy bez podpory
Każda warstwa musi mieć się na czym oprzeć. Powierzchnie nachylone bardziej niż mniej więcej 45° od pionu zaczynają zwisać — materiał opada, zanim zdąży zastygnąć. Rozwiązaniem są podpory, które po druku się usuwa, ale zostawiają one ślad na powierzchni.
Dlatego przy modelach, w których jedna strona ma wyglądać perfekcyjnie, warto powiedzieć, która to strona. Ustawię model tak, żeby podpory dotykały mniej widocznych miejsc.
Jeśli projektujesz od zera, zamień ostre nawisy na fazowanie pod kątem 45°. Wydrukuje się bez podpór i wyjdzie czyściej.
7. Za drobne detale i tekst
Napis wytłoczony na 0,2 mm zniknie po pierwszej warstwie. Żeby tekst był czytelny, potrzebuje zarówno szerokości linii (minimum około 0,5 mm), jak i głębokości lub wysokości (minimum 0,4 mm). Tekst wypukły wychodzi zwykle wyraźniej niż wgłębny.
Osobna kwestia to kontrast. Napis w tym samym kolorze co tło jest ledwo widoczny, nawet jeśli technicznie wydrukował się poprawnie. Przy zmianie koloru na wysokości napisu efekt jest nieporównywalnie lepszy.
Bonus: orientacja decyduje o wytrzymałości
Wydruk 3D nie jest jednorodny. Warstwy są mocno związane w płaszczyźnie poziomej, ale połączenie między kolejnymi warstwami jest słabsze. Element pęknie więc najchętniej wzdłuż linii warstw.
W praktyce oznacza to, że ten sam model ustawiony inaczej na stole może być wyraźnie mocniejszy albo słabszy. Haczyk drukowany „na leżąco” wytrzyma znacznie więcej niż ten sam haczyk drukowany „na stojąco”.
W którą stronę element będzie obciążony. To jedna informacja, która potrafi zdecydować o tym, czy część posłuży lata, czy złamie się w pierwszym tygodniu.
Najczęstsze pytania
W jakim formacie wysłać model do druku 3D?
Najlepiej 3MF, bo zapisuje jednostki, skalę i podział na kolory. STL też przyjmę bez problemu — trzeba tylko podać docelowy rozmiar, bo STL nie przechowuje informacji o jednostkach.
Jak cienka może być ścianka w wydruku 3D?
Praktyczne minimum to około 0,8 mm, czyli dwie ścieżki standardowej dyszy 0,4 mm. Cieńsze elementy albo w ogóle się nie wydrukują, albo będą tak kruche, że pękną przy pierwszym dotknięciu.
Jaki luz zostawić między częściami, które mają do siebie pasować?
Zwykle 0,2–0,3 mm na stronę przy pasowaniu ruchomym i mniej przy połączeniach ciasnych. Bez tego luzu elementy wydrukują się jako jedna bryła albo nie da się ich złożyć.
Nie mam żadnego modelu 3D. Czy i tak można zamówić wydruk?
Tak. Model zaprojektuję od zera na podstawie szkicu, zdjęcia, wymiarów albo samego opisu. Przy częściach zamiennych pomaga zdjęcie uszkodzonego elementu z linijką obok.
Zobacz też
Masz plik? Prześlij go do sprawdzenia
Przejrzę model pod kątem tych błędów i odeślę bezpłatną wycenę w ciągu 24 godzin. Jeśli pliku nie masz — zaprojektuję model od zera.